Subaxnimadii Axadda, wakaaladda wararka ee dowladda Iiraan ee IRNA ayaa xaqiijisay geerida Khamenei oo 86 jir ahaa. Sidoo kale, gabadhiisa, soddoggiisa, iyo wiil uu awoowe u ahaa ayaa lagu dilay weerarka isku-duuban ee Maraykanka iyo Israa’iil ku qaadeen Iiraan.
Madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian ayaa sheegay in dilka Khamenei uu yahay “ku dhawaaqis dagaal oo cad oo ka dhan ah Muslimiinta,” gaar ahaan kuwa Shiicada ah.
“Dhacdadan murugada leh waa imtixaanka ugu weyn ee maanta wajahaya dunida Islaamka,” ayuu Pezeshkian ku yiri farriin tacsi ah oo uu ka diray dilka hoggaamiyaha sare, kaas oo xukumayay Iiraan in ka badan 30 sano.
Wakaaladda Wararka Jamhuuriyadda Islaamiga ah (IRNA) ayaa sidoo kale xaqiijisay in la dilay mas’uuliyiin kale oo sare.
Ali Shamkhani
Ali Shamkhani wuxuu ahaa xoghayaha Golaha Difaaca Iiraan, wuxuuna ahaa lataliye aad ugu dhow hoggaamiyaha sare Khamenei.
Ninkan 70 jirka ah ayaa sidoo kale kormeerayay wada-hadalladii u dhexeeyay Maraykanka iyo Iiraan ee ku saabsanaa barnaamijka nukliyeerka Iiraan, kuwaas oo wareeggii ugu dambeeyay la soo gabagabeeyay Jimcihii.
“Haddii qodobka ugu weyn ee wada-hadalladu uusan ahayn in Iiraan samaysato hub nukliyeer ah, arrintaasi waxay waafaqsan tahay fatwo diimeed uu soo saaray hoggaamiyaha Iiraan iyo siyaasadda difaaca dalka, heshiis degdeg ahna waa suurtagal,” ayuu Shamkhani yiri Khamiistii.
Shamkhani horay ayaa loo beegsaday weerar Israa’iil ay fulisay bishii Juun 2025, intii uu socday dagaalkii 12-ka maalmood socday ee u dhexeeyay Iiraan iyo Israa’iil. Warar ayaa xilligaas sheegayay in la dilay, balse markii dambe waa la xaqiijiyay inuu ka badbaaday. Waxaa laga soo saaray burburka gurigiisa, isagoo dhaawacyo culus qabay.
Dhowaan ayuu noqday xoghayaha Golaha Difaaca Iiraan, oo la sameeyay dagaalka kaddib, kaas oo isku dubbarida siyaasadaha difaaca iyo amniga qaranka, isla markaana diyaariya kheyraadka lagula tacaalayo khataraha.
Shamkhani wuxuu sidoo kale hoggaaminayay Golaha Sare ee Amniga Qaranka (SNSC) muddo toban sano ah ilaa 2023, taas oo ka dhigtay madaxa amni ee labaad ee ugu muddada dheer tan iyo 1979, kadib madaxweynihii hore Hassan Rouhani, oo xilkaas hayay ku dhowaad 16 sano.
Abdolrahim Mousavi
Abdolrahim Mousavi wuxuu ahaa taliyaha guud ee ciidamada qalabka sida ee Iiraan. Waxaa xilkan u magacaabay Khamenei maalmo uun kadib weerarradii Israa’iil ku qaadday Iiraan bishii Juun ee sanadkii hore.
Horay, Mousavi wuxuu ahaa taliyaha guud ee ciidamada dhulka ee Iiraan intii u dhexeysay 2017 ilaa 2025.
Waxaa la rumeysan yahay inuu door weyn ka qaatay horumarinta gantaallada ballistic-ga ah, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drones), iyo barnaamijyada hawada sare ee ay si weyn u dhaliileen dalalka Reer Galbeedka.
Bishii Maarso 2023, Maraykanka, Midowga Yurub, Boqortooyada Ingiriiska, iyo Australia ayaa Mousavi cunaqabateyn ku soo rogay, iyagoo ku eedeeyay xadgudubyo culus oo xuquuqda aadanaha ah.
Warbixin ka soo baxday Waaxda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa sheegtay in ciidamada hoos yimaada Mousavi ay rasaas culus ku fureen dad mudaharaadayay bishii Nofeembar 2019. Mudaharaadyadaas ayaa ka dhashay go’aan lama filaan ah oo dowladda ku kordhisay qiimaha shidaalka, si loo yareeyo saameynta cunaqabateynta dhaqaale ee Maraykanku saaray Iiraan.
Aziz Nasirzadeh
Aziz Nasirzadeh wuxuu ahaa wasiirka gaashaandhigga Iiraan xilligii xukuumadda Pezeshkian, oo talada la wareegtay kadib doorashooyinkii 2024.
Horay wuxuu u ahaa ku-xigeenka taliyaha guud ee ciidamada qalabka sida, sidoo kalena wuxuu ahaa taliyaha ciidanka cirka ee Iiraan intii u dhexeysay 2018 ilaa 2021.
Intii ay socdeen weerarrada Maraykanka iyo Israa’iil, Nasirzadeh wuxuu door muhiim ah ka qaatay ilaalinta kaabayaasha milatari iyo nukliyeerka ee Iiraan.
Bishii Juun 2025, markii Maraykanka iyo Israa’iil ay ku hanjabeen inay Iiraan weerari doonaan, Nasirzadeh wuxuu ka digay in Iiraan beegsan doonto saldhigyada milatari ee Maraykanka ee gobolka, haddii Maraykanku weerarka bilaabo.
“Haddii dagaal nalagu soo rogo… dhammaan saldhigyada Maraykanka waa kuwo aan gaari karno, waxaana si geesinimo leh u beegsan doonnaa iyagoo ku yaalla dalalka martida loo yahay,” ayuu markaas yiri.
Kadib weerarradii Juun 2025, warar ayaa sheegayay in Nasirzadeh la dilay, balse wariyeyaal maxalli ah ayaa markii dambe xaqiijiyay inuu nool yahay oo caafimaad qabo.
Nasirzadeh wuxuu si adag u dhaliilay falalka Israa’iil ee Gaza iyo Daanta Galbeed ee la haysto. Sida ay werisay warbaahinta Iiraan, bishii Oktoobar 2024, intii uu socday dagaalka ba’an ee Israa’iil ka wadday Gaza iyo weerarrada koonfurta Lubnaan, ayuu yiri: “Iska-caabbintu way ka adkaan doontaa Israa’iil sida ay u sameysay 2006.” Wuxuu tixraacayay dagaalkii 34-ka maalmood socday ee Israa’iil iyo Xisbullah ee Lubnaan, kaas oo Israa’iil ku guuldarreysatay inay si buuxda u burburiso saameynta Xisbullah ee gobolka.
Mohammad Pakpour
Mohammad Pakpour wuxuu ahaa taliyaha guud ee Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC) laga bilaabo Juun 2025 ilaa geeridiisa.
Khamenei ayaa sanadkii hore u magacaabay Pakpour xilkan, isagoo ahaa taliye khibrad dheer leh oo dhammaan shaqadiisa milatari ka soo bilaabay kuna dhisay IRGC. Wuxuu horay u hoggaamiyay cutubyada gaashaaman iyo cutub dagaal intii uu socday dagaalkii Iiraan iyo Ciraaq ee 1980-meeyadii.
Pakpour wuxuu hoggaaminayay ciidamada dhulka ee IRGC muddo 16 sano ah, wuxuuna sidoo kale ahaa ku-xigeenka howlgalada IRGC, isagoo maamulayay laba xarumood oo waaweyn oo ka tirsan ciidankan.
Yaa beddeli doona mas’uuliyiintan Iiraan?
Telefishinka dowladda Iiraan ayaa sheegay in gole ka kooban saddex xubnood—Madaxweynaha Iiraan Pezeshkian, Guddoomiyaha Maxkamadda Sare Gholam-Hossein Mohseni-Ejei, iyo mid ka mid ah culimada Golaha Ilaaliyeyaasha—ay si ku-meel-gaar ah u qaadi doonaan dhammaan waajibaadka hoggaamineed ee dalka.
Hoggaamiye diimeed Alireza Arafi, oo ka tirsan Golaha Ilaaliyeyaasha, ayaa loo magacaabay Golaha Hoggaanka Iiraan, kaas oo loo xilsaaray inuu buuxiyo kaalinta hoggaamiyaha sare ilaa Golaha Khubaradu doortaan hoggaamiye cusub.
Warbixin uu ka soo diray Tehran, wariyaha Al Jazeera Maziar Motamedi ayaa sheegay in Ilaalada Kacaanka iyo madaxa amniga Ali Larijani ay sidoo kale door muhiim ah ka ciyaari doonaan.
Wuxuu intaas ku daray in inkastoo la dilay taliyihii guud ee IRGC, haddana kanaallo Telegram ah oo xiriir la leh IRGC ay sheegayaan in ku-xigeenka taliyaha, Ahmad Vahidi, oo Khamenei u magacaabay xilkaas laba bilood ka hor, uu yahay musharrax suuragal ah.